မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန် တစ်လျှောက်လုံးတွင် မြန်မာ့အရေး သက်ဆိုင်သူများ အားလုံးပါဝင်သော အစည်းအဝေးများ (Stakeholder Engagement Meetings on Myanmar – SEMs) ကို မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ၏ အထူးသံတမန်က ဦးစီးကျင်းပခဲ့ရာ အဓိက သက်ဆိုင်သူများ ဖြစ်သည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံ ကောင်စီ (NUCC)၊ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီ (CRPH)၊ တိုင်းရင်းသား တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ (EROs)၊ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီများ၊ ဖက်ဒရယ်ယူနစ်များနှင့် အခြားသော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များစုစည်းတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါ အစည်းအဝေးများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော အကျပ်အတည်းကိုဖြေရှင်းနိုင်ရေး၊ အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်စဲရေး၊ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများနှင့် အားလုံး ပါဝင်မှုရှိသော နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲ အပါအဝင် အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် ငါးရပ်ကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်နိုင်ရေး တို့အတွက် မဟာဗျူဟာနှင့် အကြံပြုချက်များ၊ အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စုက စီစဉ်ထားသော အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးနိုင်ရန် အားလုံး ပါဝင်မှုရှိသော အခင်းအကျင်းတခုအဖြစ် ဖော်ဆောင်ခဲ့ပါသည်။

မြန်မာ့အရေး သက်ဆိုင်သူများ အားလုံးပါဝင်သော အစည်းအဝေးများ (SEMs)တွင်    ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆိုးရွားလာနေသည့် အခြေအနေအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့ကြပြီး ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည် ရရှိရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးများကို ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ရန်  တညီတညွတ်တည်း ကတိကဝတ် ပြုခဲ့ကြသည်။ အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ငါးရပ် ချမှတ်ခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုလျက် အရပ်သားများအပေါ် စစ်တပ်၏ ဆက်လက်ကျူးလွန်နေသော အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် အာဆီယံ ပဋိညာဉ်တွင် ပါ၀င်သော အခြေခံမူများအပါအဝင် ဒီမိုကရေစီ စံနှုန်းများကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း လျစ်လျူရှုခြင်းများအတွက် သက်ဆိုင်သူများအနေဖြင့် ဘုံသဘောတူညီချက် များအကောင်အထည် ဖော်ဆောင်နိုင်မှု အားနည်းခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ကြသည်။

အစည်းအဝေး၏ အဓိကရလဒ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် –

အစည်းအဝေးကို အောက်ပါရှင်းလင်းပြတ်သားသော အသိပေးချက် တခုဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။  စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို တရားဝင်ဖြစ်စေမည့် ရှေ့ခရီးလမ်းဟူ၍ လုံးဝ မရှိဘဲ မည်သည့် နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ မူဘောင်မဆို ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တရားမျှတမှု၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် အားလုံးအတွက် တန်းတူညီမျှမှုကို အာမခံသော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအတွက် မြန်မာပြည်သူများ၏ ဆန္ဒနှင့် မျှော်မှန်းချက်များတွင် အခြေခံ ရမည်။

အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးအား ဘုံသဘောတူညီချက်ငါးရပ်၏ တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ၎င်း၏ အခြေခံမူများကို ချိုးဖောက်သည့် မည်သည့်လုပ်ငန်းစဉ်ကိုမဆို ငြင်းပယ်ချရန် ကျွန်ုပ်တို့ တောင်းဆိုသည်။ အာဆီယံ၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် အများယုံကြည်လက်ခံနိုင်စွမ်း သည် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများကို ဖီဆန်၊ ရက်စက်ယုတ်မာမှုများ ကျူးလွန်၊ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများကို တားဆီးပိတ်ဆို့သော သူများနှင့်အတူ မရပ်တည်ဘဲ မြန်မာပြည်သူလူထုနှင့်အတူ ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ခြင်းအပေါ် မူတည်သည်။

တရားမျှတမှု၊ ပါဝင် ပေါင်းစည်းမှုရှိရေး နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ်တွင် အမြစ်တွယ်နေသည့် စစ်မှန်သော နိုင်ငံရေးအသွင်ကူးပြောင်းမှုကို တိုးတက်လာစေရန် အာဆီယံ၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ နိုင်ငံတကာ မိတ်ဘက်များနှင့် အပြုသဘောဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကတိကဝတ်ကို ထပ်မံ အတည်ပြုသည်။ အကြမ်းဖက်မှုများ အဆုံးသတ်သော၊ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု ရရှိရေး အာမခံသော၊ စစ်မှန်သော နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုတွင် အသိုက်အဝန်းများ အားလုံး ပါဝင်အကျုံးဝင်သော လုပ်ငန်းစဉ်တရပ်မှသာလျှင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးဆီသို့ ဦးတည်သွားနိုင်ပြီး အာဆီယံမိသားစု၏ တာဝန်ယူမှုရှိသော အဖွဲ့ဝင်တဦး ဖြစ်လာပေမည်။

တောင်းဆိုချက်များ

၁။ အာဏာသိမ်းစစ်အုပ်စုမှ စီစဉ်သော ရွေးကောက်ပွဲများသည် ဘုံသဘောတူညီချက်ငါးရပ် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာ စံနှူန်းများအရ တရားဝင်မှု လုံးဝ မရှိသောကြောင့် ထိုသို့သော မည်သည့် ရွေးကောက်ပွဲများကိုမဆို ငြင်းပယ်ပါ၊ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ငြင်းဆိုပါ။

၂။ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်ခြင်း၊ စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် သတင်းပို့ တိုင်ကြားခြင်း ယန္တရားများကို အားကောင်းစေခြင်း၊ပြည်တွင်း၊ ဒေသခံနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကာအကွယ်ပေးရေး ကွန်ရက်များကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းအပါအဝင် အရပ်သားများအပေါ်အကြမ်းဖက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန် လက်ငင်းအစီအမံများ ဆောင်ရွက်ပါ။

၃။ နိုင်ငံတကာ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဥပဒေကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်မှုများ မြောက်သည့် စနစ်တကျ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်းများနှင့် အရပ်သားများနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အလုပ်သမားများအား တိုက်ခိုက်မှုများ အပါအဝင် စစ်အုပ်စု၏ လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအပေါ် နှုတ်ဆိတ်နေခြင်းကို အဆုံးသတ်ပါ။

၄။ ဥပဒေမဲ့ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသော သမ္မတဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ သတင်းထောက်များ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ရပ်ရွာခေါင်းဆောင်များ အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံးကို ခြွင်းချက်မရှိ အမြန်ဆုံး လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုပါ။

၅။ လိုက်နာခြင်းနှင့် တာဝန်ခံမှုကို အားဖြည့်ပေးသည့် သံတမန် အစီအမံများ၊ အာဆီယံအစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ခွင့်ကို ဆိုင်းငံ့ခြင်း၊ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သော နိုင်ငံတကာ လုပ်ဆောင်ချက်များမှတဆင့် အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် ငါးရပ်၏ ဆက်လက် လိုက်နာမှု မရှိခြင်းနှင့် ဖီဆန်ခြင်းအတွက် စစ်အုပ်စုအား တာဝန်ခံစေရန် လုပ်ဆောင်ပါ။

၂၀၂၅ခုနှစ်တွင် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော မလေးရှားနိုင်ငံသည် အာဆီယံ၏အခြေခံမူများကို ထပ်မံ အတည်ပြုပြီး ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တရားမျှတမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များကို အထိအခိုက်မခံရအောင် ပြတ်ပြတ်သားသား ဆက်လက် ဦးဆောင်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။ မူကို အခြေခံပြီး စုပေါင်းဆောင်ရွက်သော လုပ်ဆောင်ချက်မှာသာလျှင် အာဆီယံနှင့် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရပ်သားများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို အဆုံးသတ်စေပြီး ငြိမ်းချမ်းသော၊ အားလုံးပါဝင်မှုရှိသော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီအနာဂတ်ဆီသို့ လမ်းကြောင်း ဖွင့်ပေးနိုင်ပေမည်။

ဆက်သွယ်မေးမြန်းလိုပါက ဒေါ်ဇင်မာအောင် ([email protected]) သို့ ဆက်သွယ်ပါ။

လက်မှတ်ရေးထိုးသောအဖွဲ့အစည်းများ –

၁။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦး (ABSDF)

၂။ အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့အင်အားများ ချိတ်ဆက်ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (မန္တလေး)

၃။ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF)

၄။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH)

၅။ Critical Movement အဖွဲ့

၆။ စစ်ကိုင်းဖိုရမ်ဖက်ဒရေးရှင်း

၇။ Kachin Political Interim Coordination Team (KPICT)

၈။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)

၉။ ကရင်နီ အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP)/ ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(IEC)

၁၀။ မကွေး ဒေသ တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ ကွန်ရက်

၁၁။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်

၁၂။ မွန်ပြည်ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (MSFC)

၁၃။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မွတ်စလင် လူမျိုးစုများ အတိုင်ပင်ခံ ကော်မတီ (MMMCC)

၁၄။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (NUCC)

၁၅။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)

၁၆။ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး) NMSP(AD)

၁၇။ ပအိုဝ်း အမျိုးသား ဖက်ဒရယ် ကောင်စီ (PNFC)

၁၈။ ပအိုဝ်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (PNLO)

၁၉။ ရိုဟင်ဂျာ အတိုင်ပင်ခံ ကောင်စီ (ယာယီ) (RCC)

၂၀။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်